'ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್' ಆದ ತಕ್ಷಣ ಅದನ್ನು 'ವಂಚನೆ' ಎನ್ನಲಾಗದು: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು

ನವದೆಹಲಿ: ಭವಿಷ್ಯದ ದಿನಾಂಕದ ಚೆಕ್ (Post-dated Cheque) ಹಣವಿಲ್ಲದೆ ಅಮಾನ್ಯಗೊಂಡ (Dishonour) ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ, ಅದನ್ನು ನೀಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಿಂದೆ 'ವಂಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ' ಇತ್ತು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.

ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ: ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ನೀಡಿದ್ದ ಭವಿಷ್ಯದ ದಿನಾಂಕದ ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಆದಾಗ, ಎದುರು ಪಕ್ಷದವರು ಇದು ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ (IPC) ಸೆಕ್ಷನ್ 420ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 'ವಂಚನೆ' ಎಂದು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಸುಧಾಂಶು ಧುಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಸನ್ನ ಬಿ. ವರಾಳೆ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು ಈ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅವಲೋಕನಗಳು:

• ಉದ್ದೇಶ ಮುಖ್ಯ: ವಂಚನೆಯ ಆರೋಪ ಸಾಬೀತಾಗಬೇಕಾದರೆ, ಚೆಕ್ ನೀಡುವ ಮೊದಲೇ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ವಂಚಿಸುವ ಇರಾದೆ ಇತ್ತು ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗಬೇಕು. ಕೇವಲ ಚೆಕ್ ಅಮಾನ್ಯಗೊಂಡಿದ್ದನ್ನೇ ವಂಚನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

• ಸಿವಿಲ್ vs ಕ್ರಿಮಿನಲ್: ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 'ನೆಗೋಷಿಯೇಬಲ್ ಇನ್ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್' (NI Act) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣವನ್ನೂ ಐಪಿಸಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 420ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 'ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ವಂಚನೆ' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ.

• ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ವೈಫಲ್ಯ: ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಹಣ ನೀಡುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಒಪ್ಪಂದದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಬಹುದೇ ಹೊರತು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಮಾಡಿದ ವಂಚನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ತೀರ್ಪಿನ ಮಹತ್ವ: ಈ ತೀರ್ಪು ಚೆಕ್ ಬೌನ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ವಂಚನೆಯ (Cheating) ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕೇಸ್‌ಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ರಿಲೀಫ್ ನೀಡಲಿದೆ. ಕೇವಲ ಹಣಕಾಸಿನ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಈ ತೀರ್ಪು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.