'ಸೈಬರ್ ಹಾಕ್': ಅದೃಶ್ಯ ವಂಚಕರನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಹೇಗೆ? ಪೋಲೀಸರ 'ಐಡಿಯಾ'!

ದೇಶವನ್ನೇ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದೆಹಲಿ ಪೋಲೀಸರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ 'ಆಪರೇಷನ್ ಸೈಬರ್ ಹಾಕ್ 3.0' ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ದೆಹಲಿ ಪೋಲೀಸರ ವಿಶೇಷ ತಂಡ ಈಗಾಗಲೇ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಫಿಶಿಂಗ್, ಹೂಡಿಕೆ ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಸೇವಾ ವಂಚನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರನ್ನು ದೋಚುವ ದೊಡ್ಡ ಗ್ಯಾಂಗ್‍ಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ನೆಟ್‍ವರ್ಕ್‍ಗಳನ್ನು ಪೋಲೀಸರು ಜಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

ತನಿಖೆ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು?

ಆಪರೇಷನ್ ಸೈಬರ್ ಹಾಕ್‍ನ ಮೂರನೇ ಹಂತವನ್ನು ಬಹಳ ಯೋಜಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಹಂತವೆಂದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಪೆÇೀರ್ಟಲ್ (ಓಅಖP) ನಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ದೂರುಗಳ ವಿವರವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ. ಅದೇ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳು ಅಥವಾ ಫೆÇೀನ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ವಂಚನೆಗಳನ್ನು ಪೋಲೀಸರು ನಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಡೇಟಾವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು 'ಹಾಟ್‍ಸ್ಪಾಟ್‍ಗಳನ್ನು' ಗುರುತಿಸುವ ಮೂಲಕ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿಧಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ ಟವರ್ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ, ತನಿಖಾ ತಂಡವು ವಂಚಕರ ಅಡಗುತಾಣಗಳನ್ನು ಸಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು

ಆಧುನಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಫೋರೆನ್ಸಿಕ್ ಪರಿಕರಗಳು ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿವೆ. ವಂಚಕರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಾವಿರಾರು ನಕಲಿ ಸಿಮ್ ಕಾರ್ಡ್‍ಗಳು, ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಫೆÇೀನ್‍ಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿನ ಕಾಲ್ ಡೇಟಾ ದಾಖಲೆಗಳು (ಸಿಡಿಆರ್) ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪೆÇ್ರೀಟೋಕಾಲ್ (ಐಪಿ) ಲಾಗ್‍ಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಪೆÇಲೀಸರು ಅಪರಾಧಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂವಹನ ಜಾಲವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

ಹಣಕಾಸು ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕ್ರಿಪೆÇ್ಟೀಕರೆನ್ಸಿ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಮತ್ತು ನಕಲಿ ಶೆಲ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹಣವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲಾಯಿತು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 'ಮ್ಯೂಲ್ ಖಾತೆಗಳು' (ಇತರರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾದ ಖಾತೆಗಳು) ಮೂಲಕ ಹಣದ ಹರಿವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಶಾರ್ಕ್‍ಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.

ಡಿಜಿಟಲ್ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವುದು

'ಸೈಬರ್‍ಹಾಕ್ 3.0' ಮಂಡಿಸಿದ ವಿಧಾನವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುವ ಅಪರಾಧಿಗಳ ಚಕ್ರವನ್ನು ಉತ್ತಮ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಎದುರಿಸುವುದು. ಬಂಧನಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ವಂಚನೆಗೆ ಬಳಸುವ ನಕಲಿ ವೆಬ್‍ಸೈಟ್‍ಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಿಗಳ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲು ಪೆÇಲೀಸರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ದೆಹಲಿ ಪೆÇಲೀಸರ ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕ್ರಮವು ಭಾರತದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಸೈಬರ್ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಅದೃಶ್ಯ ವಂಚಕರನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು?

ದೆಹಲಿ ಪೆÇಲೀಸರು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಫೆÇೀರೆನ್ಸಿಕ್ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಸೈಬರ್‍ಸ್ಪೇಸ್‍ನಲ್ಲಿ ತಾವು ಸುರಕ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಅಪರಾಧಿಗಳ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮುರಿದರು. ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧವು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ 'ಡಿಜಿಟಲ್ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳನ್ನು' ಪೆÇಲೀಸರು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ, 'ಡೇಟಾ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಸಾಫ್ಟ್‍ವೇರ್' ಅನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಒಂದೇ ಐಪಿ ವಿಳಾಸದಿಂದ ಬಹು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು, ಇದು ಅನೇಕ ಗ್ಯಾಂಗ್‍ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ವಂಚನೆಗೆ ಬಳಸಲಾದ ವೆಬ್‍ಸೈಟ್‍ಗಳ ಹೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಡೊಮೇನ್ ನೋಂದಣಿ ಡೇಟಾವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಮೂಲಕ, ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವುಗಳ ಹಿಂದಿನ ನಿಜವಾದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

ಪೆÇಲೀಸರು ಬಳಸುವ ಪ್ರಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು

ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ 'ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್' (ಔSIಓಖಿ) ಪರಿಕರಗಳು. ಈ ಪರಿಕರಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಕ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್‍ಗಳ ಮೂಲಕ ವಂಚಕರ ಸಂವಹನವನ್ನು ಪೆÇಲೀಸರು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಕ್ರಿಪೆÇ್ಟೀಕರೆನ್ಸಿ ಮೂಲಕ ಹಣದ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು 'ಬ್ಲಾಕ್‍ಚೈನ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್' ಎಂಬ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಹಣ ಎಲ್ಲಿಂದ ಚಲಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿಗಳಾಗಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ವಂಚಕರು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ರಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅದೇ ಟವರ್ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕರೆಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ 'ಕಾಲ್ ಸೆಂಟರ್' ವಂಚನೆಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು 'ಜಿಯೋ-ಫೆನ್ಸಿಂಗ್' ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು.

ನೆಟ್‍ವರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಸದೆಬಡಿಯುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ

ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳೊಂದಿಗೆ ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 'ನೈಜ-ಸಮಯದ ಹಣಕಾಸು ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್' ವಂಚನೆ ನಡೆದ ತಕ್ಷಣ ಹಣವನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ವಂಚಕರು ಬಳಸುವ ಸಾವಿರಾರು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಪೆÇಲೀಸರು 'ಲಿಂಕ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ' ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ವಂಚನೆ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇದರ ಮೂಲಕ, ವಂಚನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಣವು ಕೈ ಬದಲಾಗುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸಚಿತ್ರವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಆ ಲಿಂಕ್‍ಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಸೈಬರ್ ಹಾಕ್ 3.0 ಕೇವಲ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಿಂತ ಶುದ್ಧ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಚಾಲಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.