ಇನ್ನು, ಭಾರತವು ಕಣ್ಗಾವಲು ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲ ನೌಕಾ ಮತ್ತು ವಾಯುನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯು ಹಲವಾರು ವಿದೇಶಿ ಮಿಲಿಟರಿ ನೆಲೆಗಳು, ಲಿಸನಿಂಗ್ ಪೋಸ್ಟ್ಗಳು(ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂವಹನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ) ಮತ್ತು ಕಣ್ಗಾವಲು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸಲು, ವಿಚಕ್ಷಣೆ ನಡೆಸಲು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು. ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಮಿಲಿಟರಿ ನೆಲೆಗಳು:
* ತಜಿಕಿಸ್ತಾನ(ಫಾರ್ಖೋರ್ ವಾಯುನೆಲೆ): ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಏರ್ಲಿಫ್ಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಮಿಲಿಟರಿ ವಾಯುನೆಲೆ ಇದಾಗಿದೆ.
* ಒಮಾನ್ (ಡುಕ್ಮ್/ಮಸ್ಕತ್): ನೌಕಾ ನೆಲೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆಯ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಕೇಂದ್ರ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡುಕ್ಮ್ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ.
* ಮಾರಿಷಸ್ (ಅಗಲೇಗಾ ದ್ವೀಪ): ನೈಋತ್ಯ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಕಡಲ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಭಾರತವು ನೌಕಾ ನೆಲೆ ಮತ್ತು ವಾಯುನೆಲೆಯನ್ನು (3,000 ಮೀ) ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.
ಸೀಶೆಲ್ಸ್ (ಅಸಂಪ್ಷನ್ ದ್ವೀಪ): ಗಸ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನೌಕಾ ಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಜಂಟಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಒಪ್ಪಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ.
ಇರಾನ್ (ಚಬಹಾರ್ ಬಂದರು): ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ವ್ಯಾಪಾರ, ಅಫ್ಗಾನಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ಗಾಗಿ ಭಾರತವು ಈ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಸಿಂಗಪುರ (ಚಾಂಗಿ ನೌಕಾ ನೆಲೆ): ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಮಲಕ್ಕಾ ಜಲಸಂಧಿಯ ಬಳಿ ಇಂಧನ ತುಂಬಿಸಲು ಮತ್ತು ಮರುಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಸಿಂಗಪುರದ ಜೊತೆ ಭಾರತ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ.
ಭೂತಾನ್ (ಐಎಂಟಿಆರ್ಎಟಿ): ಭಾರತೀಯ ಮಿಲಿಟರಿ ತರಬೇತಿ ತಂಡ(ಐಎಂಟಿಆರ್ಎಟಿ) ಪಶ್ಚಿಮ ಭೂತಾನ್ನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
ಮಡಗಾಸ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್: ಸಮುದ್ರ ಸಂಚಾರದ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಗಾವಲಿಗಾಗಿ ಭಾರತವು ಈ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿ ಕಣ್ಗಾವಲು ರಾಡಾರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು(ಸಿಎಸ್ಆರ್ಎಸ್) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.
ನೇಪಾಳ: ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯು ಸುರ್ಖೇತ್ನಲ್ಲಿ ವಾಯುನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಈ ನೆಲೆಗಳು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಡಲು ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಚೀನೀ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ.

