ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‍ಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೇವಾವಧಿ 22 ರಿಂದ 25 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ತೀರ್ಮಾನ: ಅವಧಿ ಮುಗಿಯಲಿರುವ 1500 ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‍ಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯಕರ: ಕನಿಷ್ಠ ದರ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಮುಷ್ಕರ ನಡೆಸಲಿರುವ ಖಾಸಗೀ ಬಸ್ ಗಳು

ತಿರುವನಂತಪುರಂ: ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ ಮಾಲೀಕರು ಕನಿಷ್ಠ 15 ರೂ. ಶುಲ್ಕಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಮುಷ್ಕರ ನಡೆಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಕೆಎಸ್‍ಆರ್‍ಟಿಸಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‍ಗಳನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. 

ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಪರಿಚಯದೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‍ಗಳ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಫಾರಸು ಇದು. ಸಾರಿಗೆ ಸಚಿವ ಸಿಪಿ ಜಾನ್ ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದಿನ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಸಭೆ ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಿದೆ.

ಮಾಜಿ ಡಿಜಿಪಿ ಕೆ. ಪದ್ಮಕುಮಾರ್ ಸಮಿತಿಯ ಶಿಫಾರಸ್ಸಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಸೇವೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸದೆ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‍ಗಳನ್ನು 2:1 ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅಂದರೆ, ಪ್ರತಿ ಮೂರು ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಬಸ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಬಾಡಿಗೆ ಬಸ್ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಎಸ್‍ಆರ್‍ಟಿಸಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ದರದಲ್ಲಿ ಬಸ್‍ಗಳನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೆಎಸ್‍ಆರ್‍ಟಿಸಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‍ಗಳು ದರದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕು. ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಕೆಎಸ್‍ಆರ್‍ಟಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹ ಕೆಎಸ್‍ಆರ್‍ಟಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಬಾಡಿಗೆ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಬಲವಂತಪಡಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆಸಕ್ತ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ ಮಾಲೀಕರು ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‍ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಕೆಎಸ್‍ಆರ್‍ಟಿಸಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ ಬಸ್ ಅನ್ನು ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಬಹುದು. ಹೊಸ ಬಸ್‍ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸದೆ ನಿಗಮವು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯು ಗಮನಸೆಳೆದಿದೆ. ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ ಮಾಲೀಕರು ಸಹ ಇದರ ಪರವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸೂಚನೆಗಳಿವೆ.

ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‍ಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೇವಾವಧಿಯನ್ನು 22 ವರ್ಷದಿಂದ 25 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯಲಿರುವ 1,500 ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‍ಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ ಮಾಲೀಕರು ಗಮನಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ ವಲಯವನ್ನು ಉದ್ಯಮವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಒSಒಇ ಚೌಕಟ್ಟಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಉದ್ಯಮವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದರೆ, ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿದರದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರತಿ ಮೂರು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪಾವತಿಸಲಾಗುವ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಮಾಸಿಕವಾಗಿ ಪಾವತಿಸಲು ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಶಿಫಾರಸನ್ನು ಹಣಕಾಸು ಇಲಾಖೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ತೆರಿಗೆ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯ ಕಾಳಜಿ.

ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಏSಖಖಿಅ ಪಂಪ್‍ಗಳಿಂದ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‍ಗಳಿಗೆ ಇಂಧನ ತುಂಬಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಏSಖಖಿಅ ಗೆ ಡೀಲರ್ ದರದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‍ಗಳು ಸಹ ಈ ದರದಲ್ಲಿ ಇಂಧನವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಸಮಾಧಾನಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ ಮಾಲೀಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ನಂತರ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‍ಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಓಡುವಂತೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿ ಮರುಹೊಂದಿಸಲು ಮಾರ್ಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಶಿಫಾರಸನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು.

ಕೆಎಸ್‍ಆರ್‍ಟಿಸಿಯ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಬಸ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಟಿವಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಬಸ್‍ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‍ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವ ಶಿಫಾರಸನ್ನು ಸಹ ಅಂಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ಕಲ್ಯಾಣ ನಿಧಿ ಪಾಲು ಪಾವತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಸ್ ನೌಕರರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೂರರ ಬದಲು ಎರಡಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವ ಶಿಫಾರಸನ್ನು ಕಾರ್ಮಿಕ ಇಲಾಖೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಭಾನುವಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿರುವಾಗ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶೇಷ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅನುಮತಿ ಇದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಆನ್‍ಲೈನ್‍ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಶಿಫಾರಸನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಬಹುದು.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ಸಾರಿಗೆ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗುವುದು. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಐಟಿ ಆಧಾರಿತ ಮೊಬಿಲಿಟಿ ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುವುದು. ಈ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 12,000 ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‍ಗಳಿವೆ. ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಮನೆಗೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಾಹನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

'ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ' ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ ಸೇವಾ ವಲಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ದೂರುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ತುರ್ತು ಕ್ರಮಗಳು.

ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಜೂನ್ 16 ರಿಂದ ಜುಲೈ 16 ರವರೆಗಿನ ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಎಸ್‍ಆರ್‍ಟಿಸಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 50 ರಷ್ಟು 'ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಯಾಣ' ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

ಕೆಎಸ್‍ಆರ್‍ಟಿಸಿ ಸುಮಾರು 80 ಕೋಟಿ ಟಿಕೆಟ್ ಆದಾಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮೊತ್ತವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗೆ ನೀಡಬೇಕು.

ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಬಜೆಟ್‍ನಲ್ಲಿ 600 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಂಚಿಕೆ ನಷ್ಟವಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಗೃಹಿಣಿಯರು 'ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ'ಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಬಜೆಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಹಣ ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸಹ ತಲುಪುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ವಿತರಣೆಯು ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಮಲಪ್ಪುರಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಮಲಬಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅಷ್ಟೊಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 3125 ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಬಸ್‍ಗಳಿವೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಮಲಬಾರ್‍ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ 687 ಬಸ್‍ಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಮಲಪ್ಪುರಂನಲ್ಲಿ 98 ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಸೇವೆಗಳಿವೆ.

ಕಳೆದ ಕಾಲು ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳಿಂದ 5,336 ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‍ಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿವೆ. 2001 ರಲ್ಲಿ, 19,018 ಬಸ್‍ಗಳು ಇದ್ದವು, ಆದರೆ ಈಗ 13,882 ಇವೆ. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ಇದು ಸಂಭವಿಸಲಿಲ್ಲ; ಖಾಸಗಿ ಬಸ್‍ಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.

ಕೋವಿಡ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಡೀಸೆಲ್ ಮತ್ತು ಲೂಬ್ರಿಕಂಟ್‍ಗಳ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಹೆಚ್ಚಳ, ಟೈರ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆ, ಬೃಹತ್ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ತೆರಿಗೆ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಿಮಾ ಪ್ರೀಮಿಯಂ, ಮೋಟಾರ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣ ನಿಧಿಯ ಪಾಲು, ಪರವಾನಗಿ ನವೀಕರಣ ಮತ್ತು ಫಿಟ್‍ನೆಸ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಶುಲ್ಕಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಜೂನ್-ಜುಲೈ 2025 ರಲ್ಲಿ, ಕೆಎಸ್‍ಆರ್‍ಟಿಸಿಯಲ್ಲಿ 3.8 ಕೋಟಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿದ್ದರು. ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿಯ ಮೊದಲ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅದು 5.75 ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕವೇ 3.81 ಕೋಟಿ ಪ್ರಯಾಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.