ನವದೆಹಲಿ: ಮಾರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ನೇಪಾಳ ಪ್ರಧಾನಿ ಬಾಲೇಂದ್ರ ಶಾ ಅವರ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಭಾರತ ಭೇಟಿ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 22 ಮತ್ತು 23ರಂದು ಈ ಭೇಟಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸೋಮವಾರ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಿಯೋಗ ಮಟ್ಟದ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಕಠ್ಮಂಡು ಮತ್ತು ನವದೆಹಲಿ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ದಿಕ್ಕಿನ ಕುರಿತು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಇದ್ದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಬಳಿಕ ಈ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಭೇಟಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.
ಕೆ.ಪಿ. ಶರ್ಮಾ ಓಲಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿದ ಯುವಜನರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಬಳಿಕ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಶಾ, ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ನಿಲುವು ತಳೆದಿದ್ದರು. ವಿದೇಶಿ ರಾಯಭಾರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಬದಲು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾಗುವ ಅವರ ನಿರ್ಧಾರ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಸರ್ಕಾರ ತಳೆದ ನಿಲುವುಗಳು ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು.
ಆರಂಭದ ಈ ಅಸಮಾಧಾನಗಳ ನಡುವೆಯೂ ತೆರೆಮರೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದವು. ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಮಾತುಕತೆಗೆ ವೇದಿಕೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲು ನೇಪಾಳ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಶಿಶಿರ್ ಖನಾಲ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರೆ, ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ವಿಕ್ರಮ್ ಮಿಸ್ರಿ ಕಠ್ಮಂಡುವಿಗೆ ತೆರಳಿದ್ದರು. ಜೂನ್ನಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳದ ಆಡಳಿತಾರೂಢ 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಕ್ಷ'ದ (RSP) ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರಬಿ ಲಾಮಿಛಾನೆ ನವದೆಹಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ ಬಿಜೆಪಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಮಳೆ ಸುರಿಸಿ, ಚೆಂಡೆ ಮೇಳದೊಂದಿಗೆ ಭವ್ಯ ಸ್ವಾಗತ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಬಳಿಕ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಅವರನ್ನೂ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಇದೀಗ ಶಾ ಅವರ ನವದೆಹಲಿ ಭೇಟಿಯು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಿದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೇಪಾಳದಲ್ಲೂ ಈ ಭೇಟಿಯನ್ನು ತೀವ್ರ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಗಮನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಮ್ಮತ ಮೂಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನೇಪಾಳದ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ನಾಯಕರು ಪ್ರಧಾನಿ ಶಾ ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದರು. ಪರಸ್ಪರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಬಾಕಿ ಇರುವ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಈ ಭೇಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಅಪನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಶಾ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಮಾಜಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಹಾಗೂ ಸಿಪಿಎನ್-ಯುಎಂಎಲ್ (CPN-UML) ನಾಯಕ ಪ್ರದೀಪ್ ಗ್ಯಾವಾಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಚರ್ಚೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ, ಸಂಪರ್ಕ (ಕನೆಕ್ಟಿವಿಟಿ) ಹಾಗೂ ಇಂಧನ-ವ್ಯಾಪಾರ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಭೋಟೆಕೋಶಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ರಸ್ತೆಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದು, ಕಠ್ಮಂಡುವಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿಗಾಗಿ ಭಾರತ ನೀಡಲಿರುವ 2 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನೆರವಿನ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಮಾತುಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಜೆಂಡಾವಾಗಿದೆ.
ಭೈರಹವಾ ಮತ್ತು ಪೋಖರಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಂದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ 'ಏರ್-ಎಂಟ್ರಿ' ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ನೇಪಾಳ ಮನವಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಸೀಮಿತ ಮಾರ್ಗದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಇದುವರೆಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
10,000 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಖರೀದಿಸುವ ನವದೆಹಲಿಯ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬದ್ಧತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುತ್ ರಫ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಕಠ್ಮಂಡು ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು, ರೈಲು-ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಗಡಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಮಹತ್ವದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಚಾಲನೆ: ಭೇಟಿಯ ವೇಳೆ 'ಸಮೃದ್ಧ ನೇಪಾಳ, ಸಮುನ್ನತ ಭಾರತ' ಎಂಬ 10 ಅಂಶಗಳ ಜಂಟಿ ಮುನ್ನೋಟ ದಾಖಲೆಯನ್ನು (Joint Vision Document) ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿವೆ. ವ್ಯಾಪಾರ, ಇಂಧನ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಹಿಂದಿನ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಈ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಅಂಗವಾಗಿ ಭಾರತದ ಅಯೋಧ್ಯೆ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದ ಜನಕಪುರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ರೈಲಿಗೆ ಹಸಿರು ನಿಶಾನೆ, ಪನೌಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೇಪಾಳ ಪೊಲೀಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಉದ್ಘಾಟನೆ, ಭೈರಹವಾ ಸಮಗ್ರ ತಪಾಸಣಾ ಕೇಂದ್ರದ (ICP) ಉದ್ಘಾಟನೆ, ಲೋವರ್ ಅರುಣ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಸಿಲಿಗುರಿಯಿಂದ ಝಾಪಾವರೆಗಿನ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ತೈಲ ಪೈಪ್ಲೈನ್ಗೆ ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯಲಿದೆ.
ಬಾಲೇಂದ್ರ ಶಾ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಈ ನವದೆಹಲಿ ಭೇಟಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ. ನವದೆಹಲಿಯ ಪಾಲಿಗೆ, ನೇಪಾಳದ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವದೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಹಿಮಾಲಯದ ನೆರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಂದಿಗಿನ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು ಇದೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ.



