ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಮತ್ತು ತಂಡದ ಇಸ್ಪೀಟ್ ಆಡುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯ, ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಎ.ಕೆ. ಶಶೀಂದ್ರನ್‍ಗೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿ’ ಎಂಬ ಬರಹ: ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಜನನದ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆ.....

ಕೋಝಿಕೋಡ್: ಶ್ರೀನಿವಾಸನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂಡ ಕುಳಿತು ಇಸ್ಪೀಟೆಲೆಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯ. ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ, ‘ನೂಲುವ ಚಕ್ರದೊಂದಿಗೆ ಎ.ಕೆ. ಶಶೀಂದ್ರನ್‍ಗೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿ’ ಎಂದು ದೊಡ್ಡ ಬಿಳಿ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಡಿಸೆಂಬರ್ 1980 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ 'ಮೇಳ' ಚಿತ್ರದ ಒಂದು ದೃಶ್ಯ. ಮಮ್ಮುಟ್ಟಿ ಉತ್ತಮ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ 'ಮೇಳ', ಎ.ಕೆ. ಶಶೀಂದ್ರನ್ ಅವರ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ಆರಂಭವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು 1980 ರಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೆರಿಂಗಲಂ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಯು) ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದಾಗ ತೆಗೆದ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪೆರಿಂಗಲಂ ಕ್ಷೇತ್ರವು 2008 ರ ಬಳಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ. 'ಚರಕ' ಚಿಹ್ನೆಯೂ ಸಹ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಶಶೀಂದ್ರನ್ ಎನ್‍ಸಿಪಿಗೆ ಸೇರಿದರು. ಕಳೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಎನ್‍ಸಿಪಿಯ ಚಿಹ್ನೆ ಗಡಿಯಾರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಈ ಬಾರಿ ಎನ್‍ಸಿಪಿ (ಎಸ್) ಬಣಕ್ಕೆ 'ಪುರುಷನ' ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ನೀವು ಚುನಾವಣಾ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನೀವು ಗಮನಿಸಬಹುದು. 

ಚುನಾವಣಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಜನನದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಥೆ ಇದೆ. ಐವತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಕ್ಷವು ವಿಭಿನ್ನ ಬಣ್ಣದ ಮತಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರ ಮತಪತ್ರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಎಲ್ಲರೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. 

ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ತರಲಾಯಿತು?: ಹೋರಿಯಿಂದ ಅಂಗೈವರೆಗೆ

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮೊದಲು 'ನೊಗ ಹಿಡಿದ ಹೋರಿ' ಚಿಹ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ಆಯೋಗದ ಮುಂದೆ ಪರಿಗಣನೆಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಎರಡನೇ ಚಿಹ್ನೆ 'ನೂಲುವ ಚಕ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ಧ್ವಜ'. 1969 ರಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಷ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಆರ್) ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಹಳೆಯ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಒ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಿವಾದಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ 'ನೊಗ ಹಿಡಿದ ಹೋರಿ' ಚಿಹ್ನೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅದು 'ಹಸು ಮತ್ತು ಕರು' ಚಿಹ್ನೆಗೆ ಬದಲಾಯಿತು. 1978 ರಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ವಿವಾದಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಮಡವು.  

ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಹಸು ಮತ್ತು ಕರುವಿನ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಆಯೋಗವು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮೂರು ಚಿಹ್ನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಕೇಳಿದೆ. 'ಹಾತ್, ಹಾಥಿ ಅಥವಾ ಸೈಕಲ್'! ಅವರಿಗೆ ಯೋಚಿಸಲು ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ರಾಜರತ್ನಂ ಎಂಬ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗ ಇಂದಿರಾ ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಅಂಗೈ ಸಾಕು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ 1952 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ತಾಳೆ ಚಿಹ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು. ನಂತರ, ಮೂರು ದಶಕಗಳಿಂದ ಬಳಸದೆ ಇದ್ದ ತಾಳೆ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 

ಮಸುಕಾಗದ ಕುಡಗೋಲು

ಸಿಪಿಐ ಕಳೆದ ಏಳು ದಶಕಗಳಿಂದ ಒಂದೇ ಚಿಹ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಪಕ್ಷವಾಗಿದೆ. ರಷ್ಯಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚಳುವಳಿಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೋರಾಟಗಳ ಸಂಕೇತಗಳಾದ ಸುತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಕುಡಗೋಲನ್ನು ಬಿಡಲು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚಳುವಳಿಗಳು ಸಿದ್ಧರಿರಲಿಲ್ಲ.

ದೇಶದ ಮೊದಲ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಸಿಪಿಐ, ಸುತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಕುಡಗೋಲು ತನ್ನ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಪಕ್ಷದ ಧ್ವಜವನ್ನು  ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಅನುಮತಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.

ನಂತರ ಸಿಪಿಐ ಸುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಭತ್ತದ ಕಂತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿತು. ನಂತರ, 1964 ರ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. 1967 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಹ್ನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದ ಬಂದಿತು. ಸುತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಕುಡಗೋಲಿನ ಮೇಲೆ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ವಿನಂತಿಸಿದ ಸಿಪಿಎಂಗೆ ಆ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 

ದೀಪದಿಂದ ಕಮಲದವರೆಗೆ:

ಬಿಜೆಪಿಯ ಮೊದಲ ಅವತಾರವಾದ ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಘ (ಬಿಜೆಎಸ್) ಗೆ ಚುನಾವಣಾ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಎಣ್ಣೆ ದೀಪವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಜನತಾ ಪಕ್ಷವು ಸರಣಿ ವಿಭಜನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. 1980 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.

ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಘವು ಹಲವಾರು ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡು ಜನತಾ ಪಕ್ಷವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಚಿಹ್ನೆ 'ನೇಗಿಲು ಹೊಂದಿರುವ ರೈತ'. 1980 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದ ಕಮಲವನ್ನು ಬಿಜೆಪಿಯ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ಜನ ಸಂಘದ ನಾಲ್ಕು ಚಿಹ್ನೆಗಳು, ಹಳೆಯ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷದ ಮರ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಒ ನ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ನೂಲುವ ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಜನತಾ ಪಕ್ಷ-ಎಸ್ ನ ಹೊಲವನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ರೈತನನ್ನು ಸಹ ಆಯೋಗ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು.

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಚುನಾವಣೆಗಳು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು. ಅವು ದೇಶವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುವ ಚುನಾವಣಾ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿದ್ದವು. ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಚಿಹ್ನೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಗೆದ್ದ ಕಾಲಡಿಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಕುರುವಿಪ್ಪೆಂಗಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದ್ದು ಹೀಗೆ. ಕೇರಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಎಂ ನ ಹಳೆಯ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿದ್ದ ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಜೋಸೆಫ್ ಗುಂಪಿನ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿದ್ದ ಆನೆ ಈಗಿಲ್ಲ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನ ಹಳೆಯ ಹಸು ಮತ್ತು ಕರು ಕರು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ.