ರೂಪಾಯಿ ಆಧಾರಿತ NDDಗೆ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಡಿವಾಣ; ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು ಏನು ಹೇಳುತ್ತವೆ?

ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರೂಪಾಯಿ ಆಧಾರಿತ ನಾನ್-ಡೆಲಿವರೇಬಲ್ ಡೆರಿವೇಟಿವ್ (NDD) ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯತ್ತ ಒಂದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನಡೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಕರೆನ್ಸಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.

95 ರ ಗಡಿ ದಾಟಿದ ನಂತರ, ಗುರುವಾರ (ಏಪ್ರಿಲ್ 2) ರೂಪಾಯಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಚೇತರಿಕೆ ಕಂಡಿತು, ಡಾಲರ್ ವಿರುದ್ಧ 1.73 ರೂ. ಏರಿಕೆಯಾಗಿ 93.10 ಕ್ಕೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.

ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ಸಂಘರ್ಷದ ನಂತರ ಏರುತ್ತಿರುವ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳ ಹೊರಹರಿವುಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಕರೆನ್ಸಿ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಡಲಾಚೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು RBI ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಊಹಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ, ಇದು ಕರೆನ್ಸಿ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ.

►NDD ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಎಂದರೇನು?

ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸಿಂಗಾಪುರ, ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ದುಬೈನಂತಹ ಕಡಲಾಚೆಯ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸಲಾಗುವ ನಾನ್-ಡೆಲಿವರೇಬಲ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಗಳು (NDFಗಳು) ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ರೂಪಾಯಿಯ ಚಲನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಊಹಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ನಗದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ ಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಕರೆನ್ಸಿಯ ಯಾವುದೇ ಭೌತಿಕ ವಿನಿಮಯವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

NDD ಎನ್ನುವುದು ನಗದು-ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಿದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಗಳು ರೂಪಾಯಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯದ ವಿನಿಮಯ ದರವನ್ನು ಊಹಿಸುತ್ತವೆ. ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ ಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ ರೂಪಾಯಿಯ ಭೌತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಬಂಡವಾಳ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, NDD ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಸಾಧನಗಳು ಬೆಲೆ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ತಿರುಚುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ವಿದೇಶಿ ಭಾವನೆಯು ದೇಶೀಯ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಬಹುದು, ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಿರುವುಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

►NDD ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ದುರುಪಯೋಗ

NDD ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಆಗಾಗ್ಗೆ ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶಿತ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ಬದಲು, ಕೆಲವು ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಏರಿಳಿತಗಳಿಂದ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ ಮರುಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಊಹಾತ್ಮಕ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಕಡಲಾಚೆಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರೂಪಾಯಿ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪಣತೊಟ್ಟು ಬೃಹತ್ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಭಾರತದ ಕಡಲಾಚೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಫೆಬ್ರವರಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ಸಂಘರ್ಷ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ, RBI ನಿಯಂತ್ರಕ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಲೋಪದೋಷವನ್ನು ಮುಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗಿನ ವಹಿವಾಟಿನ ಮೇಲಿನ RBIನ ನಿರ್ಬಂಧ. ಈ ಕ್ರಮವು ನಿಜವಾದ ಅಪಾಯದ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದಾದ ಒಳಗುಂಪು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮಾನದಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಮೂಲಕ, RBI ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶೀ ವಿನಿಮಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತರುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಊಹಾತ್ಮಕ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ರೂಪಾಯಿ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಚಂಚಲತೆಯನ್ನು ಕಾಣುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

►ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳು ಏನು ಹೇಳುತ್ತವೆ?

ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2026 ರಂದು ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಸುತ್ತೋಲೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕೃತ ಡೀಲರ್‌ ಗಳು ನಿವಾಸಿ ಮತ್ತು ಅನಿವಾಸಿ ಘಟಕಗಳ ನಡುವೆ ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ ಒಳಗೊಂಡ ನಾನ್-ಡೆಲಿವರೇಬಲ್ ಡೆರಿವೇಟಿವ್ (NDD) ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ. ಕರೆನ್ಸಿಯ ಭೌತಿಕ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರದ ಈ ನಗದು-ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಿದ ಸಾಧನಗಳು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಕಡಲಾಚೆಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದರೂ, ಈಗ ಹೊಸ ನಿರ್ದೇಶನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈಗ, RBI ಅಧಿಕೃತ ಡೀಲರ್‌ ಗಳು ಫಾರೆಕ್ಸ್ ಡೆರಿವೇಟಿವ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅನುಮತಿಸಿದೆ. ಇವು ಕರೆನ್ಸಿಗಳ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕರೆನ್ಸಿ ಅಪಾಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಬಳಕೆದಾರರು NDDಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಬಾರದು. ಅಧಿಕೃತ ಡೀಲರ್‌ ಗಳು ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ತಕ್ಷಣ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪರಿಶೀಲನೆಯವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ (FEMA), 1999 ರ ವಿಭಾಗ 10(4), 11(1) ಮತ್ತು 11(2) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ RBI ಈ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

►ರದ್ದಾದ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮರುಬುಕ್ ಮಾಡುವ ಮಿತಿಗಳು

ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದ ನಂತರ ಫಾರೆಕ್ಸ್ ಉತ್ಪನ್ನ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ರದ್ದಾದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಮರುಬುಕ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸುತ್ತೋಲೆ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಡೆಲಿವರೇಬಲ್ ಮತ್ತು ನಾನ್-ಡೆಲಿವರೇಬಲ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಮರುಬುಕ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೊಸದನ್ನು ನಮೂದಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಯು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ರೂಪಾಯಿ-ಸಂಬಂಧಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕೃತ ಡೀಲರ್‌ ಗಳು ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಪೋಷಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಕೇಳಬಹುದು.

►ಸಂಬಂಧಿತ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಲ್ಲ

ಅಧಿಕೃತ ಡೀಲರ್‌ ಗಳು ರೂಪಾಯಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಂಬಂಧಿತ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಫಾರೆಕ್ಸ್ ಉತ್ಪನ್ನ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸಹ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಬಂಧಿತ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಮಾನದಂಡಗಳು IAS 24 ಅಥವಾ Ind AS 24 ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.