ಲಂಡನ್: ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿ ಅನಂತ್ ಅಂಬಾನಿ ಅವರನ್ನು 'Professor of Practice in Sustainability' ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಿರುವ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನ ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು, ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ತೀವ್ರ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
31 ವರ್ಷದ ಅನಂತ್ ಅಂಬಾನಿ ಅವರು ರಿಲಯನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಮುಕೇಶ್ ಅಂಬಾನಿ ಅವರ ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರ. ರಿಲಯನ್ಸ್ ನ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಗುಜರಾತ್ ನ ಜಾಮ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 3,500 ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರ 'ವಂತಾರಾ'ದ (Vantara) ಸ್ಥಾಪಕರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ, ವಂತಾರಾಗೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕರೆತಂದಿರುವ ವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿರಿಸುವುದನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಬಾನಿ ಅವರಿಗೆ ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಕುರಿತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಹುದ್ದೆ ನೀಡಿರುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ನಿರ್ಧಾರವೂ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
ಅಂಬಾನಿ ಅವರ ನೇಮಕಾತಿ ಕುರಿತು ಮೊದಲು ವರದಿ ಮಾಡಿದ 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್', ಈ ಘೋಷಣೆಯು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ 'ಅವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಅಪಹಾಸ್ಯ'ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
ಖ್ಯಾತ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹ ಅವರು 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ, "ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಒಂದು ನಿಗೂಢವಾದ ಆಯ್ಕೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ನೇಮಕಾತಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿತೇ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವಂತಾರಾ ತನ್ನನ್ನು ವನ್ಯಜೀವಿ ರಕ್ಷಣೆ, ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಉಪಕ್ರಮ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ವಂತಾರಾ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಪ್ರಕಾರ, 2,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ 1,50,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಆದರೆ, ಕೆಲವು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಗುಂಪುಗಳು ಈ ಹಿಂದೆ ವಂತಾರಾಗೆ ಕರೆತರಲಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿವೆ.
ವಂತಾರಾಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕರೆತರಲು ಬಳಸಲಾದ ಕೆಲವು ಪರವಾನಗಿಗಳ ಕುರಿತು CITES (ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದ) ಸತ್ಯಶೋಧನಾ ತಂಡ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಮದುಗಳು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಡೆಯಲಾದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು ಎಂದು ತಂಡ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ ಎಂದು 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್' ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
ವನ್ಯಜೀವಿ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ವಂತಾರಾ ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪು ನಡೆದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಂಸ್ಥೆ ಸತತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ.
ವಂತಾರಾದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೂಲದ ಕುರಿತು ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22ರಂದು 27 ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ಮುಕ್ತ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಹಾಗೂ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಮದನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ.
ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 2,000 ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸುಮಾರು 60,000 ಜೀವಂತ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿವೆ. ತಪನುಲಿ ಒರಾಂಗುಟನ್ ಗಳು, ಸ್ಪಿಕ್ಸ್ ನ ಮಕಾವ್ ಗಳು, ಗ್ಯಾಲಪಗೋಸ್ ಇಗುವಾನಾಗಳು ಮತ್ತು ಶೂಬಿಲ್ ಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಈ ಆಮದುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ ಎಂದು ಅವು ಹೇಳಿವೆ.
ವಂತಾರಾ ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ 'ಮರುಹೊಂದಿಸುವಿಕೆ' ಘೋಷಿಸಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದ ಜೂನ್ ವರೆಗೆ ಜೀವಂತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಮದನ್ನು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿಯೂ ತಿಳಿಸಿತ್ತು.
ವಂತಾರಾದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಬಲವಾದ ಪರಿಶೀಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಒತ್ತಾಯಿಸಿವೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವುದನ್ನು 'ಸಂರಕ್ಷಣೆ' ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ವಿಮರ್ಶಕರು ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿ ಪ್ರೇರಣಾ ಸಿಂಗ್ ಬಿಂದ್ರಾ AFPಗೆ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ, "ಇದು ಸೆರೆಹಿಡಿದಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯ, ಮೃಗಾಲಯ. ಹಾಗಾದರೆ ಇದು ಹೇಗೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆ? ನಾವು ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು, ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
"ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿಗಳ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ನೀಡುವುದು ಅದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಬೇಕು. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅವುಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ, ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದೇ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಎನ್ನುವ ಮಾದರಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ವಂತಾರಾಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿರುವ 27 ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿವೆ. ಪುನರ್ವಸತಿ ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಮರಳಿಸಬೇಕು ಎಂದೂ ಆಗ್ರಹಿಸಿವೆ.
ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ನೇತೃತ್ವದ ಪರಿಸರ ಉಪಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವ ವಿಚಾರಕ್ಕೂ ಟೀಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಸಸೆಕ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಶೋಧಕಿ ಲೈಲಾ ಮೆಹ್ತಾ 'ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'ಗೆ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ, "ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿಗಮಗಳನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿರಬೇಕು; ಅವುಗಳಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆ ನೀಡುವ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಬಾರದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜು ಒಕ್ಕೂಟದ ಶಾಖೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಮ್ಯಾಟ್ ಪೆರ್ರಿ, ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಕೆಲವರು ನೇಮಕಾತಿಗೆ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಸುಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೇರವಾದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿರುವ ಇತರ ಪರಿಸರ ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಇದ್ದಾಗ ಅಂಬಾನಿ ಅವರನ್ನು ಏಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹ ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
"ಹೆಚ್ಚು ಸುಸ್ಥಿರ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅನಂತ್ ಅಂಬಾನಿ ಅವರ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು" ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಈ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯೂಕ್ಯಾಸಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14ರಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.
ವಂತಾರಾ ಮೂಲಕ ಅವರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸ ಹಾಗೂ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಅನ್ನು ಹಸಿರು ಇಂಧನದತ್ತ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಾಯಕತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.
ರಿಲಯನ್ಸ್ನಲ್ಲಿನ ಅಂಬಾನಿ ಅವರ ಪಾತ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಉಪಕರಣಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್, ಇಂಗಾಲ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆ (carbon capture) ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.
"ವಂತಾರಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಯಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಗುರಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವದರ್ಜೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ" ಎಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.
'Professor of Practice' ಎಂದರೇನು?
'Professor of Practice' ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಣನೀಯ ವೃತ್ತಿಪರ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ನೀಡುವ ಹುದ್ದೆಯಾಗಿದೆ.
ಅನಂತ್ ಅಂಬಾನಿ ಅವರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನೇಮಕಾತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವರ ವೃತ್ತಿಪರ ಕೊಡುಗೆಗೆ ನೀಡಿರುವ ಮನ್ನಣೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಕಟಣೆ ವಿವರಿಸಿದೆ.

