ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಹೇಗಿದೆ?

ನವದೆಹಲಿ: ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 850ಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವ ಮತ್ತು 2029ರ ಚುನಾವಣೆಯಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶೇ 33 ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡುವ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಗೆ ಶುಕ್ರವಾರ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಶಾಸಕಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲು ವಿರಳವಾಗಿ 15% ಅಂಕವನ್ನು ಮೀರಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕೆಳಮನೆಯಾದ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ಅಂಕಿ ಅಂಶವು ಎಂದಿಗೂ ಅದನ್ನು ಮೀರಿಲ್ಲ. 1951-52ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 4.9% (489 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 24) ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಪ್ರಸ್ತುತ 2024-29 ರ ಅವಧಿಗೆ 13.6% (543 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 75) ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.

ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಿಂದಿನ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ (2019-24) ಕಂಡು ಬಂದಿದೆ, ಆಗ ಸದನದ ಸದಸ್ಯತ್ವದಲ್ಲಿ 543 ರಲ್ಲಿ 78 (14.36% ) ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದರು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆ 3.5% ರಷ್ಟು 6 ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯ (1977-79) ಅವಧಿಯಲ್ಲಾಗಿತ್ತು. 1977ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯು ಅಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹೇರಿದ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ (1975-77) ನಂತರ ನಡೆಯಿತು. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು 11 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ನಂತರ ಆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತರು.

ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪಾಲು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಏರಿಕೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತವು ಎರಡಂಕಿಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು (2009 ರಲ್ಲಿ 10.9%) ತಲುಪಲು 15 ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರದಿದ್ದರೆ ಮಹಿಳೆಯರು 33% ಅಂಕವನ್ನು ತಲುಪಲು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರ ಸಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.

ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ಮನೆ, ಜನರಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಟ್ಟು 245ರಲ್ಲಿ 39 ಮಹಿಳಾ ಸಂಸದರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಸುಮಾರು 16%.

ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಕೆಳಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 10 ಸಂಸದರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮಹಿಳಾ ಸಂಸದರ ಪಾಲು ಮಾತ್ರ 33% ಅಂಕವನ್ನು ಮೀರಿದೆ. ಅದರ 28 ಲೋಕಸಭಾ ಸಂಸದರಲ್ಲಿ 11 (39.3%) ಮಂದಿ ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. ಜನತಾದಳ (ಯುನೈಟೆಡ್) 16.7% ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಒಟ್ಟು 12 ಜನರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳಾ ಸಂಸದರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಕೆಳಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 10 ಸಂಸದರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮಹಿಳಾ ಸಂಸದರ ಪಾಲು ಮಾತ್ರ 33% ಅಂಕವನ್ನು ಮೀರಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಡಳಿತಾರೂಢ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿರುವ ಬಿಜೆಪಿ ಒಟ್ಟು 240 (12.9%) ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 31 ಮಹಿಳಾ ಸಂಸದರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸದರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿಯೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿಲ್ಲ. ಅದರ 98 ಸಂಸದರಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಕೇವಲ 14 ಮಹಿಳೆಯರು (14.3%).

ಕನಿಷ್ಠ 10 ಸಂಸದರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಶೇಕಡಾವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ, ಅದರ 13 ಸಂಸದರಲ್ಲಿ ಆರು ಮಂದಿ ಮಹಿಳೆಯರು (46% ಪಾಲು) ಇದ್ದಾರೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ 17.2% ಮತ್ತು 17% ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ದಿಲ್ಲಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ನ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಸತೀಶ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಲವು ಪಕ್ಷಗಳ ಉನ್ನತ ನಾಯಕತ್ವವು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ "ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿದರ್ಶನ" ಇದು. ಪಕ್ಷದ ಉನ್ನತ ನಾಯಕತ್ವವು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವಾಗ ಮಾತ್ರ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಾಂದ್ರೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದಾಗಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.

ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗಿದೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ?

ಭಾರತದ 31 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೋಡಿದೆ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ (21.1%) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಹಾಲಿ ವಿಧಾನಸಭೆಯು 15% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳಾ ಶಾಸಕರನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, 1951-52ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ನಂತರ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದಲ್ಲಿ 2023ರ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯವರೆಗೆ, ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯವು 15% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.

19 ವಿಧಾನಸಭೆಗಳು 10% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ತ್ರಿಪುರಾ 15% ರೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಖಂಡ್ (14.8%), ಹರಿಯಾಣ (14.4%) ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ (13.6%) ಇವೆ. ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಪುದುಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಶಾಸಕರ ಕಡಿಮೆ ಪಾಲು (ಎರಡೂ 3.3%) ಇವೆ. 2023ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು.

19 ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ 10% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್ (7.7%), ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ (7.6%), ತಮಿಳುನಾಡು (7.3%), ಅಸ್ಸಾಂ (5.5%) ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ (4.5%) ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯಗಳಿವೆ.

ಭಾರತದ ಚುನಾಯಿತ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲು 15% ದಾಟಲು ಏಕೆ ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದ ದೇಶಪಾಂಡೆ, ರಾಜಕೀಯವು ಅಧಿಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ದುರ್ಬಲ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಹಿಳೆಯರು ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕಡಿಮೆ ಸವಲತ್ತು ಹೊಂದಿರುವ ಗುಂಪಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವರಿಗೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲೂ ಅವರ ಪಾಲು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.

ನಾಲ್ಕು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ ಅಸ್ಸಾಂ, ಕೇರಳ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಪುದುಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಮೇ 4 ರಂದು ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ಈ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳಲ್ಲಿನ ಶೇಕಡಾವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಬದಲಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಯಾವ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ?

ಅಂತರ-ಸಂಸದೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ (IPU) ನಿರ್ವಹಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸತ್ತುಗಳ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್ ಪಾರ್ಲೈನ್‌ನ ಎಪ್ರಿಲ್ 2026ರ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 190 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಸತ್ತಿನ ಕೆಳಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ 147ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. IPU ಜಿನೀವಾ ಮೂಲದ ಜಾಗತಿಕ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಂಸದೀಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಶಾಂತಿ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸಂಸತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸದರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪುರುಷರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಮಾನತೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು (ಕನಿಷ್ಠ 50%) ಸಾಧಿಸಿದ ಎಂಟು ದೇಶಗಳಿವೆ ಎಂದು ಪಾರ್ಲೈನ್ ​​ಡೇಟಾ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವು ರುವಾಂಡಾ, ಕ್ಯೂಬಾ, ನಿಕರಾಗುವಾ, ಕೋಸ್ಟರಿಕಾ, ಬೊಲಿವಿಯಾ, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ಅಂಡೋರಾ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್. ಸುಮಾರು 56 ದೇಶಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ 33% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಐಪಿಯು ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ("ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು 1995-2025"), ಮಹಿಳೆಯರು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಥಾನಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವು 1995ರಲ್ಲಿ 11.3% ರಿಂದ 2025ರಲ್ಲಿ 27.2% ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. 2000ರಿಂದ 2015ರವರೆಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಮಾಣವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಏರಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದ್ದು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಗತಿ ನಿಧಾನವಾಗಿದೆ.

ಉತ್ತಮವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಕೋಟಾಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವುದು, ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಿಂಗ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ದೇಶಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಕಂಡಿವೆ ಎಂದು ವರದಿ ಗಮನಿಸಿದೆ.

ಸಂಸತ್ತುಗಳಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಂಶಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿವೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು -ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಕೋಟಾಗಳು. ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಚುನಾಯಿತ ಅಥವಾ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲು 2024ರಲ್ಲಿ 31.2% ರಷ್ಟಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು 16.8% ರಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ತೋರಿಸಿದೆ.